Leven Op Wielen

Is gehandicaptensport wel topsport?

door op 8 december 2016 in Opinie

jetzeEens in de zoveel tijd laait de discussie altijd weer op: is gehandicaptensport wel topsport? Zo ook vorige week, toen een vriend van me (laten we hem Tom noemen, want zo heet ie) het volgende op Facebook schreef: “Dat is toch ook geen sport. Knap hoor, een wedstrijdje sporten met een handicap. En zwaar misschien. Mijn respect heb je. Maar topsport is het niet. Als ik me kan inschrijven voor tennis voor mensen met een iets grotere vierde teen dan grote teen, moet de NOS dat dan ook uitzenden?” Een opmerking die bij mij direct de nodige irritatie oproept, maar waar komt die irritatie vandaan? Heeft Tom ook niet ergens een punt?

Tom is zeker niet de enige die hier zo over denkt. Ik hoor het vaker en sportjournalist Marijn de Vries schreef in haar column in Trouw dat ze de Paralympics geen topsport vindt (Blendle): “Eigenlijk heb ik er gewoon moeite mee dat Paralympiërs topsporters worden genoemd. Topsporters zijn voor mij de allersterkste mensen ter wereld die het tegen elkaar opnemen. De Paralympics vind ik van heel andere orde.”

Definitie
Voordat we de discussie aan gaan is het handig om eerst eens te kijken naar de definitie van topsport. Volgens Van Dale: Schermafbeelding 2016-12-06 om 13.15.49

 

De definitie op Ensie is wat uitgebreider. Schermafbeelding 2016-12-06 om 13.29.12

Volgens beide websites is het sport op hoog (of het hoogste) niveau. Maar deze definitie maakt het juist ook zo lastig, want wat is “het hoogste niveau”? Je kunt over de paralympische spelen zeker zeggen dat daar de wedstrijden op het hoogste niveau zijn, want met 4350 sporters uit 176 landen verdeelt over 23 sporten kun je wel zeggen dat er sprake is van competitie. Is daar de kous dan mee af? Nou, niet helemaal.

Sporten niet vergelijken
Om te beginnen moeten we rolstoelsporten niet meer vergelijken met valide sporten. Want basketbal is niet hetzelfde als rolstoelbasketbal, hardlopen niet hetzelfde als wheelen, fietsen niet hetzelfde als handbiken en tennis niet hetzelfde als rolstoeltennis. Dat zijn totaal andere sporten en zo moet je ze wat mij betreft dan ook benaderen.

marlou-1Toch moeten we ook eerlijk zijn en toegeven dat bepaalde sporten wel met elkaar te vergelijken zijn. Zo lopen Dafne Schippers en Marlou van Rhijn beiden de 200 meter. Toch liepen ze in de finale een behoorlijk verschillende tijd. Schippers won zilver met een tijd van 21,88 en won Van Rhijn goud door dezelfde afstand te lopen in 26,16. Dit vergelijk is sinds de deelname van Oscar ‘Blade Runner’ Pistorius aan de Olympische spelen van 2012 in Londen best legitiem: Als Pistorius door de bond en het Internationaal Olympisch Comité wordt toegelaten op de Olympische Spelen, dan is een vergelijk tussen Schippers en Van Rhijn ook terecht.

Jamaica's Elaine Thompson, left, and Netherlands' Dafne Schippers, center, compete in a women's 200-meter semifinal during the athletics competitions of the 2016 Summer Olympics at the Olympic stadium in Rio de Janeiro, Brazil, Tuesday, Aug. 16, 2016. (AP Photo/Martin Meissner)Toch zijn de prestaties van Van Rhijn in mijn beleving absoluut wel topsport. Ondanks dat ze dan misschien minder snel is dan Schippers, is ze met haar beperking wel gewoon de beste in haar klasse. In voetbaltermen zou je kunnen stellen dat Schippers in de Champions League (CL) speelt en Van Rhijn in de Europa League (EL). Het niveau is bij de CL misschien hoger, maar dat maakt het winnen van de EL geen minder grote prestatie. Beide toernooien mogen gewoon tot topsportniveau gerekend worden.

Classificaties
Hoewel het vergelijk tussen de iets grotere vierde teen en een dwarslaesie, amputatie of andere beperking ongepast en kortzichtig is, kan ik me wel iets bij dat argument voorstellen. In het programma van de Paralympische Spelen zijn 23 sporten opgenomen en er zijn 528 medaille-evenementen. Ter vergelijking: bij de Olympische spelen zijn 42 sporten opgenomen en slechts 306 medaille-evenementen. Meer sporten dan op de Paralympische Spelen, maar minder medailles. Hoe kan dat? Dat heeft alles te maken met de classificaties in de sporten.

Om terug te komen op de 200 meter, daar werd bij de vrouwen maar liefst zes keer om de gouden medaille gestreden. En de mannen 100 meter had tijdens Rio2016 zelfs 16 (!) finales. De opdeling gaat dus veel verder dan een finale in de rolstoel (wheeler) en eentje die gelopen wordt. Zo wordt er bij de classificatie van sporters rekening gehouden met van alles. Van slechtziendheid tot amputaties tot verlammingen of vergroeiingen. Voor alle afwijkingen is bijna wel een klasse. En in die zin zou je dus kunnen zeggen dat als je zoveel onderscheid maakt, er geen sprake meer is van wie “de beste” is.

Maar je zou juist ook kunnen stellen dat iedereen vanaf een ongeveer gelijkwaardig punt start. Vergelijk het met Formule 1 of de Formule 3. Bij F1 is er een groot verschil in auto en bepaalt de auto voor een groot deel wie wereldkampioen wordt. Bij F3 zijn de auto’s min of meer gelijk en bepalen de coureurs wie er uiteindelijk wereldkampioen wordt.

Eigenlijk kun je dus stellen dat er in de valide sport meer sprake is dat de sterkste – met de beste genen, wint en het in de gehandicaptensport meer op doorzettingsvermogen en toewijding aankomt. Al is dat ook wel wat erg kort door de bocht, want in de top heeft iedereen talent, goede genen, doorzettingsvermogen en toewijding nodig.

Televisie
Tot slot de vraag van Tom die zich afvraagt of de NOS dan alle sport maar moet uitzenden. Ik denk dat die vraag niet eens zozeer te maken heeft met topsport of niet, maar met amusement of niet. Is een sport leuk en spectaculair om naar te kijken? Ja? Zendt het dan uit. Nee en kijkt er geen hond naar? Tja, dan moet je eerlijk zijn en er mee stoppen. Maar geef het een kans en probeer uit te vinden wat wel en wat niet werkt.

Wat dat betreft zijn de kijkcijfers van de Paralympische Spelen afgelopen zomer positief: het ochtendprogramma had gemiddeld 188.000 kijkers en heeft daarmee een marktaandeel van 22,3 procent. Het avondprogramma trok gemiddeld zelfs 270.000 kijkers. “Dat is netjes. Zeker als je bedenkt dat het heel mooi nazomerweer is“, zegt NOS-onderzoeker Paul Hek in Media Courant. “Ter vergelijking: vorig jaar in dezelfde periode bedroeg de kijkdichtheid van NPO2 in dit tijdvak zo’n 200.000 kijkers. Met de Paralympics zitten we daar dus 35 procent boven.”

De vraag of gehandicaptensport topsport is, blijft dus een kwestie van smaak en interpretatie. Dat het een stimulerende en inspirerende werking kan hebben, wil ik bij deze uit eigen ervaring bevestigen. Wat mij betreft zijn de sporters op de Paralympische Spelen dus wel degelijk topsporters en verdienen ze niet alleen het respect, maar ook de aandacht. De cijfers van de NOS tijdens de spelen in Rio tonen in ieder geval aan dat het op z’n minst een kans verdient.


Leave a Reply